جاناتان سپایەر
“ئێمە توانیمان لەگەڵ گەنجانی ئێرانی کۆببینەوە کە پێش ئەوەی لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانی ئێرانەوە دەستنیشان بکرێن و لەو وڵاتە هەڵبێن، بەشدارییان لە ناڕەزایەتییەکانی ئێستادا کردبوو.”
حسێن یەزدانپەنا سەبارەت بە ڕووداوەکانی دوو مانگی ڕابردووی ئێران دەڵێت: “ئەوەی لەگەڵ ژینا ئەمینی ڕوویدا وەک ئەوە وابوو پریشکێک بخەیتە سەر کۆمەڵێک تی ئێن تی، کە ئێستا تەقیوەتەوە”. ئاماژەی بەوەشکرد، ئەوەی بەسەر کورددا هاتووە قبوڵ ناکەین. ئێمە ئەوەی بەسەر ئەم کچەدا هاتووە، بە سووکایەتیکردن بە کەرامەتی خۆمان و شەرەفمان دەبینین. وە ئێمە ئێستا بەشداری لە ڕاپەڕین دژی ڕێژیمی ئێران دەکەین”. [ژینا ئەمینی کچێکی کوردی لە ئێران تەمەن ٢٢ ساڵ بوو، دوای ئەوەی بە پێی پێوەرەکانی حکومەت حیجاب لەبەر نەکردبوو، لە تاران گیانی لەدەستدا.]
یەزدانپەنا سەرۆکی پارتی ئازادی کوردستان (PAK – پارتی ئازادی کوردستان)ە، کە یەکێکە لە سێ ڕێکخراوی کوردی ئێران کە لە چەند مانگی ڕابردوودا لەلایەن مووشەک و فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی تارانەوە کراوەتە ئامانج. ئێمە لە کوخێکی بچووکدا قسە دەکەین کە دەکەوێتە بارەگای بزووتنەوەکە لە پردێ لە نزیک پارێزگای کەرکوک لە باکووری عێراق، نزیک لەو شوێنەی کە مووشەکەکان نیشتنەوە.
لە ناوەڕاستی مانگی نۆڤەمبەردا ڕۆژنامەی ئۆرشەلیم پۆست سەردانی هەر سێ ناوچەی ئامانجکراوی کرد و چاوپێکەوتنی لەگەڵ سەرکردە و چالاکوانانی ڕێکخراوە ئامانجدارەکان ئەنجامدا. ئێمە توانیمان لەگەڵ گەنجانی ئێرانی کۆببینەوە کە پێش ئەوەی لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانی ئێرانەوە دەستنیشان بکرێن و لەو وڵاتە هەڵبێن، بەشدارییان لە ناڕەزایەتییەکانی ئێستادا کردبوو.
دەسەڵاتدارانی ئێران هەموو هەوڵی خۆیان دەدەن بۆ بەرگرتن لە گەیشتن بە وڵات و خنکاندنی دەنگی ئەو کەسانەی لە دژی ڕاپەڕینی ئەو وڵاتە. سەردانەکەمان پەنجەرەیەکی بەنرخی بۆ ڕووداوەکانی ئێران و هەروەها هەست و تێڕوانین و پاڵنەرەکانی خۆپیشاندەران دابین کرد.
ڕیتۆریک و داواکارییە بێ دوودڵیەکانی PAK و جەختکردنەوەیان لەسەر چالاکیی و خەباتی سەربازی، دوو بوارن کە ئەو گرووپە لە کۆمەڵە ڕێکخراوە بچووک و چەکدارە کوردییەکان جیا دەکەنەوە کە لەدرێژایی سنووری عێراق و ئێران کۆبوونەتەوە. بۆ نموونە ئەو ڕێکخراوە بە ئاشکرا داوای دامەزراندنی دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردی دەکات لەسەر ئەو زەویانەی کە کوردەکانی ئێران بە “ڕۆژهەڵات” ناوی دەبەن. گرووپە کوردییەکانی دیکە مەیلیان هەیە خۆیان لە داخوازییەکانی ئۆتۆنۆمی لە چوارچێوەی ئێرانێکی فیدراڵی یان فۆرمولاسیۆنی جۆراوجۆری دیکەدا بەرتەسک بکەنەوە.
(وەرگیراوە لە: JONATHAN SPYER)
لە ڕووی سەربازییەوە ئەم بزووتنەوەیە بەناوبانگە بە کردەوەکانی هەم لە سەردەمی شەڕی داعش و بە تایبەتی لە سەردەمی بەرگریی نائومێدی کوردانی عێراق لە دژی میلیشیا شیعەکانی لایەنگری ئێران لە دوای هەوڵە شکستخواردووەکەی کورد بۆ سەربەخۆیی کورد لە ئەیلوولی ۲۰۱۷. لەو کاتەدا بزووتنەوەکە پێشڕەوی میلیشیاکان بەرەو هەولێری پایتەختی کوردی عێراق، لە پردی ئاڵتۆن کۆپری وەستاند کە پارێزگاکانی کەرکوک و هەولێر بەیەکەوە دەبەستێتەوە.
پاک لە ساڵی ۲۰۰٦ پێکهێنراوە، هاوشێوەی گروپە ئامانجدارەکانی دیکە، ڕێکخراوێکی بچووکە، ژمارەیان نزیک به هەزار چەکدارە، تۆڕێکی گەورەتری لایەنگرانی لە ناوخۆ و دەرەوەی ئێران هەیە.
ئەو بنکەیەی پردێ لە ٢٨ی ڕەزبەردا، بە ماوەیەکی کەم لە سەرهەڵدانی ڕاپەڕینی ئێستا لەدژی ڕێژیم لە تاران، لەلایەن سپای پاسدارانی ئینقلابی ئیسلامییەوە هێرش کرایە سەر. شەش ئەندامی ئەو بزووتنەوەیە کوژران. هەروەها بنکەی دوو گرووپی دیکەی کوردی ئێران بە ناوەکانی کۆمەڵە و حیزبی دێموکراتی کوردی ئێران (ح.د.ک.ا) کرانە ئامانج؛ لەو هێرشانەدا ١٨ کەس گیانیان لەدەستداوە.
ڕێژیمی ئێران، پاک و ڕێکخراوەکانی دیکە بە ئەنجامدانی هێرشی چەکداری لە دژی هێزە ئەمنییەکانی ڕێژیم و وروژاندنی خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییەکانی ئێستا تۆمەتبار دەکات. فەرماندەی سپای پاسداران، محەممەد پاکپوور لە زاری ئاژانسی هەواڵی تەسنیمی سەر بە سوپای پاسدارانەوە بڵاوی کردەوە کە هێرشەکان بەردەوام دەبن تا “چەکداماڵینی تەواوەتی گروپە تیرۆریستییە دژە ئێران و جوداخوازەکان” بەردەوام دەبێت.
یەزدانپەنا و سەرکردەکانی دوو ڕێکخراوەکەی دیکە تۆمەتەکانی “هێرشی چەکداری” ڕەتدەکەنەوە، هاوکات دان بەوەدا دەنێن کە پشتیوانییەکی کارایان بۆ ڕاپەڕینەکە کردووە. پێی وتم: “وەک پاک داوای بەردەوامی و فراوانکردنی ناڕەزایەتییەکان دەکەین. ئەمەیە کە ئێمە کار لەسەر دەکەین. ئەوەی ئێستا ڕوودەدات ڕەخنە نییە لە حکومەت. ئێمە داوای کۆتایی هاتنی دەسەڵات دەکەین. بۆردومانەکانی ئێران تەنها پاڵنەرێکی زیاترمان بۆ دروست دەکات”.
سەبارەت بە پرسی کردەوەی چەکداری، سەرۆکی پاک وتی: ئێمە دەمانەوێت بەردەوام بین و ڕێگای مەدەنی فراوانتر بکەین. بەڵام پێویستە ئامادەکاریش بین و درێغی نەکەین لە خۆپاراستن”.
شانبەشانی ئەو ئیرادەیە، بێزارییەکی ئاشکرا لە شکستی وڵاتانی ڕۆژئاوایی لە وەڵامدانەوەی گونجاو بۆ دەستدرێژیەکانی ئێران، و شکستێکی گشتیتر لە تێگەیشتن لە سروشتی ڕێژیمی ئێران و مەبەستە ناوچەییەکانی هەیە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، شەڕڤانانمان شەڕی داعشیان کردووە. ئێمەش وەک ئۆکراینییەکان دۆستی ئەمریکاین و لە ئێستادا لەژێر بۆردومانی ئێرانداین و دەکوژرێین. کۆمەڵگای نێودەوڵەتی چۆن بێدەنگ بێت؟ بیرتە ئەوکاتەی حزبوڵڵا ئیسرائیلی بۆردومانی دەکرد؟ چۆن دێن ئەو جۆرە چەکانەیان هەبێت؟ ئەوە حیزبوڵڵا نییە، ئەوە ئێرانە کە سەرچاوەکەیە. دەبێت مامەڵە لەگەڵ سەرچاوەی چەکەکان بکەیت.
لە درێژەی قسەکانیدا وتی: ئێمە لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتەکاندا ناژین، بەڵام ئێران دەوڵەتێکی ئیمپراتۆرییە. ئێران دەیەوێت شاخەکانی شنگال کۆنتڕۆڵ بکات بۆ ئەوەی مووشەکەکانی بخاتە مەودای تەلئەبیبەوە. سعودیە و ئیماراتی بۆردومان کردووە. یەمەنی وێران کردووە. کەواتە چۆن بێدەنگ بین؟”.
ئاماژەی بەوەشکردووە، “ئەوان میلیشیاکانیان هێناوەتە ناو ئێرانەوە. فاتمیوون و زەینەبیوون و هتد [میلیشیا شیعەکانی ئەفغانستان و پاکستان]، و ئەوان دژی خۆپیشاندەران بەکاریان دەهێنن. مۆڵەتیان هەیە لە هەر شوێنێک بیانەوێت تەقە بکەن. ئێران دەبێت ڕووبەڕووی هێز بێتەوە. بە هێز دەتوانیت بیگۆڕیت. تەنها بەم شێوەیە”.
لە مەسەلەی بەدەوڵەتبوونی کورد، سەرۆکی پارتی بێ دوو دڵە. ئاماژەی بەوەشکردووە، “ئەگەر ئیسرائیل دەوڵەتی تایبەتی خۆی نەبووایە، هۆلۆکۆستێکی دیکە دەبوو. کەواتە هەبوونی دەوڵەت تاکە ڕێگایە بۆ زامنی سەلامەتی و سەروەری میللەت. دەوڵەتێکی کوردی ئازاد و سەربەخۆم دەوێت. بەڵام بێگومان دەبێت گەل خۆی بڕیار لەسەر ئەمە بدات”.
بۆچی ئێران ڕێکخراوە کوردییەکانی ئێران دەکاتە ئامانج؟
پاک و حدکا و کۆمەڵە (پارتێکی سیاسی سۆسیال دیموکراتی ناوچەی کوردستانی ئێران) سێ حزبن کە شەڕی تاران و ڕێژیمی ئیسلامیی دەکەن و پابەندن بە ڕووخانی. لە هەمان کاتدا ئەمانە هەمووی جوڵەی بچووکن، کە دەستڕاگەیشتنیان سنووردارە. ئەندامانی هەر سێ حزبەکە ئاماژەیان بە بەشداری چالاکانەی خۆیان لە ناڕەزایەتییەکان کرد.
کەوتار فەتاحی، تێکۆشەری گرووپی کۆمەڵە، وتی: بزووتنەوەکەم نەخۆشخانەی نایاسایی دەپارێزێت. ئاماژەی بەوەشکردووە، “ئێمە پارە بە پزیشکان دەدەین کە هاوکاری بۆ بریندارەکان بهێنن. ئێمە پارە بە کەسوکاری بریندارەکان دەدەین. ئێمە زۆر هاوکاری بزووتنەوەکە دەکەین، بەڵام نە ڵە ڕێگەی چالاکیی چەکدارییەوە”.
هەرچەندە ئەم ڕێکخراوەکان چالاکانە پشتگیری لە ڕاپەڕین دەکەن، بەڵام نایژن کە کۆنتڕۆڵی خۆپیشاندانەکان دەکەن، یان سەرکردایەتیان دەکەن. بەڵکو ناڕەزایەتییەکان بە شێوەیەکی سەرەکی کەسانی زۆر گەنج بەشدارن کە زۆربەیان تەمەنیان لە خوار ٢٠ ساڵەوەیە و چەند کەسێکیان تەمەنیان لە سەرووی ٢٥ ساڵەوەیە.
کەواتە بۆ وا دەردەکەوێ کە ڕێژیم بەو شێوەیە بایەخێکی ناڕێژەیی بە ڕێکخراوە کوردییەکانی ئێران لە ناوچە سنوورییەکان دەدات؟
زۆرێک لەو چالاکوانانەی کە پۆست لە ناوچەی سنووری چاوپێکەوتنیان لەگەڵدا کردووە، ئەم گرنگیدانە ناڕێژەیی بە ڕواڵەت دەگەڕێننەوە بۆ خواستی ڕژێم بۆ خستنەڕووی ڕاپەڕینی مەدەنی وەک یاخیبوونێکی سەربازی. پاشان ئەم وێناکردنە دەبێتە پێشەکییەک بۆ سەرکوتکردنی زۆر توندتر لە ناڕەزایەتییەکان، کە وەک وەڵامێک بۆ هەڕەشەیەکی ئاسایشی نیشتمانی پێشکەش دەکرێت.
دەشڵێت: ڕژێم دەیەوێت بیکاتە شەڕێکی سەربازی لەگەڵ ئێمە. بەڵام دەبینین کە ئەمە لە بەرژەوەندی ڕژێمدا دەبێت، بۆیە هەوڵدەدەین ڕێگری لەوە بکەین” بەرپرسێکی پارتی دیموکراتی کوردستان لە میانی چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ پۆست لە بارەگای کۆیەی ڕێکخراوەکە وتی. ئاماژەی بەوەشکردووە، “ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازی دەبێتە هۆی ئەوەی بتوانن زیانی گیانی لێبکەوێتەوە و کۆتایی بە خۆپیشاندانەکان بهێنن. بۆیە ئێمە هەوڵ دەدەین خەڵک پەروەردە بکەین بۆ ئەوەی لەم شتە دوور بکەوینەوە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، “ئەوان هێرش دەکەنە سەرمان، چونکە هەست بە لاوازی دەکەن. هێرشەکان لاوازی سەروەری عێراقیش نیشان دەدەن. ئێران هەوڵدەدات بەهێز دەربکەوێت لەکاتێکدا لەڕاستیدا زۆر لاوازن” ئاماژەی بەوەشکرد. “ئەوەی ئێستا ڕوودەدات لە ڕووی ئەو کاتەی کە بەردەوام بووە، بێ وێنەیە. خەڵک چیتر ئامادە نین ئەو دەسەڵاتە قبوڵ بکەن. ڕۆژ بە ڕۆژ بەهێزتر دەبێت.”
گفتوگۆ لەگەڵ خۆپیشاندەران
ڕۆژی ١٤ی ئەم مانگە لە سەردانەکەماندا بۆ بنکەکانی ڕێکخراوە کوردییەکانی ئێران، ئێران هێرشێکی مووشەکی و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی زیادەی دەستپێکرد. بارەگاکانی پەدەکە و کۆمەڵە کرانە ئامانج. لە بنکەی پەدەکە لە کۆیە سێ کەس کوژران. ئەو ڕۆژە لە بنکەی پاک لە پردێ بووین. وەک خۆپارێزی بنکەکە چۆڵکرا، پێشمەرگەکان لە گردەکانی دەوروبەری جێگیرکران.
لە کاتژمێرە گرژەکانی دواتردا توانیمان قسە لەگەڵ ژمارەیەک کەس بکەین کە پێش ئەوەی ڕێگەیان بەسەر شاخەکاندا بگرنە بەر بەرەو باکووری عێراق، بەشدارییان لە ناڕەزایەتییەکانی ئێراندا کردبوو، بۆ ئەوەی لە لایەن ڕژێمەوە دەستبەسەر نەبن.
مەفریز تەمەن ۱۹ ساڵه، خەڵکی شاری سینێیە، بۆ ماوەی دوو هەفتەی یەکەم بەشداری خۆپیشاندانەکانی کردووە. ڕووبەڕووبوونەوەکان لەگەڵ ئەو ژنە گەنجانە کە داوای هەڵوەشاندنەوەی یاساکانی حیجابی ناچاری دەکەن، زۆر خراپترە لەوەی کە باس دەکرێت.
دەشڵێت: ڕژێم بە فیشەکی زیندوو هێرشی کردە سەر ئێمە. خەڵک بریندار بوون بەڵام نەیانتوانی بچنە دەرمانخانە و نەخۆشخانە. ناچار بووین قوربانییەکان ببەین بۆ ماڵە تایبەتەکان. پیاوان، ژنان، تەنانەت منداڵان، تەواوی خێزانەکان بەشدارییان لە خۆپیشاندانەکاندا کرد”.
دوای دوو هەفتە، کامێرای چاودێری کە لەدەرەوەی دوکانێک دانرابوو، ناسنامەی مافی مرۆڤی ئاشکرا کرد. دەسەڵاتداران پەیوەندییان بە بنەماڵەکەیەوە کردووە و داوای لێکردووە خۆی ڕاپۆرت بداتە فەرمانگەی هەواڵگری و ئەمنی ناوچەکە. لەم کاتەدا بڕیاریدا بڕوات. پاک ئامادەیییەکی بەهێزی لە سینێ هەیە، خێزانی مەفریز پەیوەندییان لەگەڵ ڕێکخراوەکەدا کرد، بۆ ئەوەی یارمەتی بدەن لە ڕۆشتنی.
ئەو بە پۆستی وتووە: “دوای ئەوەی [لەلایەن ڕژێمەوە] هەڕەشەم لێکرا”. – من چوومە سەردەشت. لەوێشەوە توانیم سێ ڕۆژ لەگەڵ قاچاخچیەکان بە پێ بڕۆم و دواتر بگەمە عێراق. لە کاتی گەشتەکەیدا بەسەر شاخەکاندا ”ترسابووم ئەو بیری هێنایەوە. ئاماژەی بەوەشکردووە، “پێموابوو ڕەنگە قاچاخچییەکان بمفرۆشن. دوای ئەوەی هاتمە ئێرە ژمارەی پاک یان بۆ ناردبووم. وە پەیوەندیم پێوەکردن و هاتمە ئێرە”.
ڕێزان تەمەن ۲٥ ساڵ، هاوکات خەڵکی سینێیە، لە کاتی خۆپیشاندانی چوارەمدا کە بەشداری تێدا کردبوو، دەستگیرکرا، و لەلایەن خودی خۆپیشاندەرانەوە ڕزگارکرا. دەشڵێت: “زۆربەی بەشداربووانی خۆپیشاندانەکان تەمەنیان ١٥ بۆ ٢٠ ساڵە، لە بنەماڵانەوە هاتوون کە ستەمیان لێ کراوە. خراپی بارودۆخی ئابووری، ناسەقامگیری سیاسی؛ کەس هەست بە سەلامەتی ناکات و ئەوەش وا دەکات خەڵک بێنە دەرەوە.
(وەرگیراوە لە: JONATHAN SPYER)
ئاماژەی بەوەشکردووە، “ڕژێم شەڕانگێزتر بووە، چوونە ناو ماڵی خەڵک و هتد، و باوەڕم وایە چڕتر دەبێتەوە. ڕژیم بە کەڵک وەرگرتن لە دەمانچە، گوللەی زیندوو، گازی فرمێسکڕێژ، دار و گوللەی چەقۆ. هەروەها پۆلیس و ئیتلاعاتی ڕژیم بۆ گرتنی خەڵک لە ئامبولانسی ساختە کەڵک وەردەگرن. کەواتە بریندارەکان لە ماڵەکانی خۆیان چارەسەر دەکرێن نەک لە نەخۆشخانە.
لە کۆتاییدا وتی: ئێمە دەبێت وەڵامی ڕژێم بدەینەوە، فیشەک بە فیشەک، بۆیە پێویستمان بە پشتیوانی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتییە بۆ ئەمە، بۆ ئەوەی بگەڕێینەوە سەر خاکەکانمان و تۆڵەی هەموو ئەو کەسە بێتاوانانە بکەینەوە کە کوژراون. ” کاتێک زانی ئێمە خەڵکی کوێین، وتی، ئیسرائیل پێویستە بەردەوام بێت لە سزادانی ڕژێم. هەتا دەتوانیت.”
حوسێن تەمەن ۲۷ ساڵ، کرێکاری بیناسازی خەڵکی سەقز، دوای کوشتنی ژینا ئەمینی لەکاتی دەستبەسەریدا بەشداری لەو خۆپیشاندانانەدا کرد کە ڕاپەڕینی ئێستای دەستپێکرد، پێش ئەوەی لەگەڵ هاوسەرەکەی و کوڕە گەنجەکەی هەڵبێت بۆ عێراق.
“من نیگارکێش و دیکۆراتۆرم، کرێکارێکی ئاساییم. ئێمە لە بارودۆخێکی خراپدا دەژیاین، وەک هەزاران گەنجی دیکەی ئێران. ڕووداوەکانی دەوروبەری مردنی ژینا دەرفەتێکیان پێداین بچینە سەر شەقامەکان و گۆڕانکارییەک بکەین و خۆپیشاندان بکەین” وتی لەگەڵ چوار هاوڕێم چووم. ئێستا دوو کەسیان دەستگیر کراون و بێسەروشوێن کراون. ئەوانی تریش بریندار بوون. من ناسرامەوە، دەسەڵاتداران چوونە ماڵی دایک و باوکم. مۆبایلی خوشکەکەمیان برد و تەلەفۆنیان بۆ کردم. وە کاتێک وەڵامم دایەوە، دەنگەکە پێی وتم ‘وەرە بۆ لای ئێمە، تۆ کوڕی کۆیلە.’ بۆیە چەند هاوڕێیەکم دەستکەوت کە خێزانەکەم بهێنن بۆ لام. وە ئێمە هاتینە ئێرە”.
حسێن یەزدانپەنا و خانەوادەکەی لە پردێ لەگەڵ پاک دەمێننەوە، چونکە ترسی هەیە لە بوونی شانە خەوتووەکانی ئێران لە شارەکانی وەک هەولێر یان سلێمانی. لاوازیی کوردستانی عێراق بۆ دزەکردنی هەواڵگریی ئێران، و ترسی ئێرانییەکانی ئامادەبوو لەم بوارەدا، لایەنی کەم ڕاپۆرتکراوی ئەم چیرۆکەن.
حسێن کاتێک پرسیم ئایا ئەو جۆرە خۆپارێزییانە پێویستن، بیری هێنامەوە و گوتی: “لە هەولێر موسا باباخانیان کوشتووە”. باباخانی، چالاکوانێکی پێشەنگی حدکا، لە مانگی ئابی ٢٠٢١ لە ژوورێکی هۆتێلی هەولێر لەلایەن بریکارەکانی ڕژێمی ئێرانەوە کوژرا.
ئەم شایەتحاڵانە کە لە کاتی چاوەڕوانی لە چیاکاندا کۆکراونەتەوە تا هەموو ڕوونەکان بدرێت، ڕەنگدانەوەی وتووێژەکانی پێشووتر لەگەڵ چالاکوانان و بەشداربووانی ناڕەزایەتییەکانی ئێرانە. وردەکارییەکان گرنگن. پرسی ئەو خراپ بەکارهێنانەی لەلایەن دەسەڵاتدارانی چاودێری پزیشکییەوە، بە مەبەستی دەستگیرکردنی خۆپیشاندەران، دووبارە و سێبارە هاتە ئاراوە.
هەروەک لە لێدوانەکانی کەوسەر فەتاحی کۆمەڵەدا بینیمان هەر لەم بوارەیە کە ڕێکخراوە کوردییەکان به پراکتیکی زۆر خەریکن، دروستکردنی ژێرخانی پزیشکی سەربەخۆ و سەرەتاییە کە بەشداربووانی بریندار بتوانن خۆیان لە نەخۆشخانە حکومییەکان و دەسەڵات بەدوور بگرن.
هەروەها دەستدرێژی سێکسی بۆ سەر خۆپیشاندەران لەلایەن دەسەڵاتدارانەوە هاتە ئاراوە. هەرچەندە بابەتێکی تابۆیە لە ژینگەی کۆنەپەرستانەی ئێراندا، بەڵام ئیدیعاکان لە چەندین گفتوگۆدا سەریان هەڵدا و شایەنی سەرنج و لێکۆڵینەوەی زیاترە.
لە بنکەی کۆمەڵە لە زێرگوێز، ڕۆژدا، تەمەن ٢٢ ساڵ، خەڵکی سەققز، باسێکی زیندوو لە یەکەم ساتەکانی ڕاپەڕین دەکات. دەشڵێت: “کاتێک بیستمان ژینا کوژراوە و ڕۆژی دواتر ڕژیم خۆی ئامادە دەکات بۆ ناشتنی، لە تاریکیدا، کاتژمێر ٤ی بەیانی، هەموو خەڵکی سەقز چوونە خوارەوە بۆ ئەوەی شەقامەکانی بەرەو گۆڕستانەکان دابخەن.
ئاماژەی بەوەشکردووە، پۆلیس هات و دەستیکرد بە پاڵنانی خەڵک بۆ دواوە. کوشتنی ژینا ئەوەندە دڕندانە بوو. خەڵکی سەقز دەیانزانی کە ئەو کەسێکی چاکە، کە هیچی نەکرد کە شایەنی ئەمە بێت. قبوڵکراو نەبوو.
ئاماژەی بەوەشکردووە، “پۆلیس و هەواڵگری هەوڵیاندا هەڕەشەمان لێبکەن لەگەڵ دەستپێکردنی خۆپیشاندانی ژنان. ڕۆژی دواتر ژنەکان هاتنەوە سەر شەقامەکان، بۆ ئەوەی ڕێگاکە دابخەن، پیاوەکانیش لە پشتیانەوە بوون. پاشان پۆلیس دەستی کرد بە تەقەکردن، بە دەمانچەی چەکدار.
ئاماژەی بەوەشکردووە، “دوای چوار ڕۆژ لە خۆپیشاندانەکان، فریاگوزاری سەرەتاییم پێشکەش دەکرد. وتیان دەبێ بێمە بنکەی ئیتلاعات. پاشان بڕیارمدا بڕۆم، گەیشتمە ئەودیوی شاخەکان.
ئاماژەی بەوەشکردووە، “من گەشبینم کە بەم زووانە ڕژێم دەڕوخێت، بەهۆی توڕەیی ئەو خەڵکەی کە لە کاتی خۆپیشاندانەکاندا بینیم. ژنانی گەنج، تەمەنیان ١٩ و ٢٠ ساڵ. سەرەڕای هەڕەشە، ترسەکە نەماوە. هەر لەبەر ئەو هۆکارەش گەشبینم کە بەم زووانە ڕژێمەکە دەڕوخێت”.
ڕێگای پێشەوە
دوایین هەواڵ لە ئێرانەوە ئاماژە بە چڕبوونەوەی توندی تاکتیکەکانی ڕێژیم دەکات. سێ مانگه، ڕژێم بە ئاشکرا بڕیاری داوە کە تەوانی کۆنتڕۆڵکردنی بەردەوامی خۆپیشاندەران ئیتر ناکرێت. ئیسماعیل قائانی، فەرماندەی سوپای قودسی سوپای پاسداران، لە ناوەڕاستی مانگی نۆڤەمبەردا بۆ سەردانێکی دوو ڕۆژە لە عێراق بوو.
لەوکاتەی لەوێ بوو، قائانی هەڕەشەی لە بەرپرسانی عێراقی و کورد دەکرد بە ئۆپەراسیۆنی سەربازیی زەمینی ئێران، تا ڕێکخراوە کوردییەکانی ئێران لەسەر سنوورەکە چەکیان لێ دابەزێنرێت. سەردانەکەی قائانی ڕۆژێک دوای هێرشەکانی ١٤ی ئەم مانگە بوو بۆ سەر کۆیە. هێرشی زەمینی ڕووبدات یان نا، کەس پێشبینی ئەوە ناکات کە هێرشی مووشەکی و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی خۆکوژی ٢٢ی ئەم مانگە بۆ سەر پاک دوا هێرش بێت.
یەکەم لەسێدارەدانی ئەو خۆپیشاندەرانەی کە بەهۆی بەشداریکردنیان لە خۆپیشاندانەکاندا مەحکوم کراون، دەستیپێکردووە. ڕۆژی پێنجشەممە ٨ی کانوونی دووەم، بە پێی ڕاپۆرتی بی بی سی نیوز، دەزگای قەزایی ئێران لە سێدارەدانی موحسین شێکاری ڕاگەیاند. ئەو بە تۆمەتی “شەڕی دژی خودا” بە تاوانی داخستنی شەقامێک و بریندارکردنی ئەندامێکی بەسیج سزا درابوو. یازدە کەسی دیکە کە لە سەرەتای ڕاپەڕینەوە دەستگیرکراون چاوەڕێی لەسێدارەدانن.
بەپێی ئامارەکانی ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی ئێران، تا ئێستا ٤٥٨ کەس لە وەڵامی ڕێژیمی ئێران بۆ خۆپیشاندانەکان کوژراون کە ٦٣ کەسیان منداڵ و ٢٩یان ژن بوون. ناڕەزایەتییەکان بەردەوامن.
سەرچاوه
https://m.jpost.com/middle-east/iran-news/article-724972
- الهیات سیاسی زرتشت و تقابلهای دوگانۀ آن - 09/02/2024
- پیوند اسلام و عصبیت(ناسیونالیسم)عربی - 09/02/2024
- حێزب: داگیرکەری پێنجەمی کوردستان - 09/02/2024